Dashboard

Algemeen

Wat de wet betreft is alleen de aanwezigheid van een snelheidsmeter verplicht. Van de overheid mag u dus verder compleet in het ongewisse blijven ten aanzien van wat er in uw auto omgaat.
De snelheidsmeter werkt geheel mechanisch en wordt via een flexibele kabel aangedreven vanaf de versnellingsbak en een enkele keer vanaf een wiel. De wijzernaald is bevestigd aan een lichtmetalen huis, dat over een hoek van 270 ( in de rondte kan bewegen. Zolang de auto niet in beweging is, wordt de naald door een spiraalveer in de uitgangsstand (namelijk: 0 km/h) gehouden.
'op snelheid' draait de snelheidsmeterkabel binnen in het lichtmetalen huis een permanente magneet rond. Die ronddraaiende magneet veroorzaakt wervelstromen, die binnen in de trommel een magnetisch veld te weeg brengt. Daardoor krijgt de trommel de neiging om wijzernaald en al in de draairichting van de trommel te draaien. Allen de spiraalveer werkt tegen en trekt de wijzernaald weer naar de uitgangsstand terug zodra de auto snelheid mindert. Het komt er dus op neer, dat de trommel met de wijzernaald onder een grotere hoek verdraait naarmate de snelheid van de auto toeneemt.
Overigens bestaan er ook elektronische snelheidsmeters, waarbij een magnetische snelheidssensor pulsen per tijdseenheid telt. Deze informatie wordt dan in de snelheidsmeter omgevormd tot een spanning, die vervolgens langs elektrische weg tot een bepaalde stand van de wijzernaald leidt.
In de snelheidsmeter bevindt zich ook een kilometerteller, die qua werking - althans bij een mechanisch snelheidsmeter - van hetzelfde aandrijfmechanisme gebruik maakt. Alleen worden hier via een telmechanisme met een bepaalde overbrengingsverhouding het aantal omwentelingen van de kilometertellerkabel opgeteld.

Brandstofmeter

Bij de brandstofmeter wordt gebruik gemaakt van een variabele weerstand, ook wel een zender, voeler of sensor genoemd. Deze weerstand reageert binnen de brandstoftank op de bewegingen van een in de brandstof drijvende vlotter. Hoe hoger de door de sensoren gemeten weerstand, des te minder stroom gaat er doorheen en des te lager wijst de wijzernaald aan.
In oudere auto's werken brandstofmeters op magnetisme: hoe meer stroom er door de wikkeling van een meter gaat, des te sterker is het daaruit voortkomende magnetische veld en en des te verder beweegt de wijzernaald zich over de schaal. U kunt gemakkelijk te weten komen, of u moderne of minder moderne meters in uw auto's heeft. Zet het contact maar aan: de ouderwetse instrumenten wijzen dan onmiddellijk goed aan, bij de modernere exemplaren kost dat enige tijd. Deze apparaten hebben namelijk een bimetalen stripje met daaromheen een wikkeling, die de strip warmer maakt naarmate er meer stroom doorheen loopt. Daardoor buigt de strip en neemt via een hefboommechanisme de wijzernaald mee.

Snelheidsmeter

Wat de wet betreft is alleen de aanwezigheid van een snelheidsmeter verplicht. Van de overheid mag u dus verder compleet in het ongewisse blijven ten aanzien van wat er in uw auto omgaat.
De snelheidsmeter kan elektronisch en mechanisch werken.
Bij de elektronische uitvoering telt een magnetische snelheidssensor pulsen per tijdseenheid. Deze informatie wordt dan in de snelheidsmeter omgevormd tot een spanning, die vervolgens langs elektrische weg tot een bepaalde stand van de wijzernaald leidt.
In de snelheidsmeter bevindt zich ook een kilometerteller, die qua werking - althans bij een mechanisch snelheidsmeter - van hetzelfde aandrijfmechanisme gebruik maakt. Alleen worden hier via een telmechanisme met een bepaalde overbrengingsverhouding het aantal omwentelingen van de kilometertellerkabel opgeteld.
De mechanische snelheidsmeter wordt via een flexibele kabel aangedreven vanaf de versnellingsbak en een enkele keer vanaf een wiel. De wijzernaald is bevestigd aan een lichtmetalen huis, dat over een hoek van 270 ( in de rondte kan bewegen. Zolang de auto niet in beweging is, wordt de naald door een spiraalveer in de uitgangsstand (namelijk: 0 km/h) gehouden.
'op snelheid' draait de snelheidsmeterkabel binnen in het lichtmetalen huis een permanente magneet rond. Die ronddraaiende magneet veroorzaakt wervelstromen, die binnen in de trommel een magnetisch veld te weeg brengt. Daardoor krijgt de trommel de neiging om wijzernaald en al in de draairichting van de trommel te draaien. Allen de spiraalveer werkt tegen en trekt de wijzernaald weer naar de uitgangsstand terug zodra de auto snelheid mindert. Het komt er dus op neer, dat de trommel met de wijzernaald onder een grotere hoek verdraait naarmate de snelheid van de auto toeneemt.
Als een mechanische snelheidsmeter ermee stopt, is het niet altijd even duidelijk wat daarvan de oorzaak is. Maar op deze manier komt u er wel achter!

1. Maak de snelheidsmeterkabel los van de versnellingsbak.
2. Laat een helper binnen in de auto de snelheidsmeter in de gaten houden, terwijl u het uiteinde van de losse binnenkabel snel in beide richtingen ronddraait. Als de wijzernaald hierop reageert, zijn de kabel en de snelheidsmeter waarschijnlijk in orde en ligt de fout in het overbrengingsmechanisme dat meestal in de versnellingsbak is ondergebracht. In dat geval kunt u de reparatie dus beter een echte monteur uitbesteden! Mocht de kabel echter geen enkele reactie geven, dan schuilt het defect waarschijnlijk in de kabel.
3. Maak de accukabels los van de accu. Verwijder het instrumentenpaneel en maak de snelheidsmeterkabel los van de achterkant van de snelheidsmeter.
4. Laat uw helper de binnenkabel aan de versnellingsbakzijde ronddraaien. Als de binnenkabel aan de snelheidsmeterzijde niet meedraait, is hij gebroken. Zo niet, dan is vermoedelijk de snelheidsmeter de boosdoener en zult u hem moeten laten repareren.
5. Laat de nodige reparaties door derden uitvoeren. Monteer de gerepareerde of nieuwe onderdelen.
6. Sluit de accu weer aan en maak een proefrit. 

Toerenteller

Een toerenteller geeft aan, hoeveel omwentelingen de krukas van de motor per minuut maakt. Mechanische toerentellers worden, net als een snelheidsmeter, aangedreven door een ronddraaiende kabel. Moderne toerentellers werken echter elektronisch. Zij staan in verbinding met het ontstekingssysteem: bij iedere ontstekingsvonk produceert zo'n toerenteller een elektrische puls, deelt die door de helft van het aantal cilinders en zet het resultaat per tijdseenheid om in een aanwijzing.

Koelvloeistof temperatuur meter

Bij de koelvloeistoftemperatuurmeter wordt gebruik gemaakt van een variabele weerstand, ook wel een zender, voeler of sensor genoemd. De weerstand reageert op de temperatuursveranderingen. Hoe hoger de door de sensoren gemeten weerstand, des te minder stroom gaat er doorheen en des te lager wijst de wijzernaald aan.
In oudere auto's werken temperatuurmeters op magnetisme: hoe meer stroom er door de wikkeling van een meter gaat, des te sterker is het daaruit voortkomende magnetische veld en en des te verder beweegt de wijzernaald zich over de schaal. U kunt gemakkelijk te weten komen, of u moderne of minder moderne meters in uw auto's heeft. Zet het contact maar aan: de ouderwetse instrumenten wijzen dan onmiddellijk goed aan, bij de modernere exemplaren kost dat enige tijd. Deze apparaten hebben namelijk een bimetalen stripje met daaromheen een wikkeling, die de strip warmer maakt naarmate er meer stroom doorheen loopt. Daardoor buigt de strip en neemt via een hefboommechanisme de wijzernaald mee.

Accuconditie meter

De accu behoort bij afgezette motor een spanning van 12 volt te hebben en bij draaiende motor 13 tot 14 volt. Dit kunt u controleren met behulp van een accu-conditiemeter. Deze meter werkt ongeveer zoals de brandstof- en temperatuurmeters; het verschil is echter, dat hier geen spanningsbegrenzer in het circuit is opgenomen. De wikkeling om de bimetalen strip wordt verwarmd door stroom die direkt vanaf het contactslot afkomstig is, zodat bij ingeschakeld contact de spanning aldaar net zo hoog is als in de accu. Als de accuspanning omhoog of omlaag gaat, doet de spanning in de accu-conditiemeter dat ook. Daarvan hangt af, hoever de bimetalen strip buigt en wat voor stand de wijzernaald aanneemt.

Spanningsbegrenzer

Voor een goede afleesbaarheid van de meters - met name van de ampèremeter -is het belangrijk, dat de spanning in het systeem constant is. Deze spanning is echter afhankelijk van wat de spanningsregelaar bij de uitgang van de dynamo aan stroom 'doorlaat' en ook van de vraag, in hoeverre de accu op dat moment is geladen (bij een gezonde accu tussen 10 en 14 volt). De aanwezigheid van een spanningsbegrenzer in het stroomcircuit van een meter zorgt ervoor, dat die meter een constante spanning van circa 7 volt ondervindt en daardoor steeds een betrouwbare aanwijzing geeft.
Ook in zo'n stabilisator bevindt zich een bimetalen strip met daaromheen een wikkeling. Als het contact wordt aangezet, gaat een elektrische stroom door de wikkeling en wordt die wikkeling - en indirekt ook de bimetalen veer - warm. Daardoor buigt de bimetalen strip om, licht een aan het uiteinde van die strip aangebracht contactpunt op en verbreekt daarmee de stroomtoevoer naar de betreffende meter. Een bimetalen veer raakt echter nooit ineens zijn warmte kwijt, zodat de wijzernaald traag en nauwelijks zichtbaar op deze stroomonderbreking reageert. Door het openen van de contactpunten is echter ook de stroom door de wikkeling zelf verbroken, zodat die afkoelt. Daardoor buigt de bimetalen veer terug en herstelt op een gegeven moment het contact. Hoe hoger de circuitspanning is, des te langer blijven de contactpunten uit elkaar.

Digitale dashboard instrumenten

Elektronische instrumenten hebben boven 'gewoon' elektrische exemplaren het grote voordeel, dat ze kleiner zijn en voor de aandrijving niet afhankelijk zijn van onhandige en lelijke kabels maar van dunne, bijna onzichtbare draden. Daardoor krijgt de ontwerper de vrijheid om de boordinstrumenten precies daar te plaatsen waar de bestuurder ze het liefst wil hebben.
Elektronische snelheidsmeters geven, bijgestaan door een microprocessor, de snelheid digitaal weer in circa 30 mm hoge fluoriscerende cijfers. De aandrijving geschiedt dus niet door een kabel, maar door een sensor in de versnellingsbak, die elektrische signalen doorgeeft.
Het zou natuurlijk niet slim zijnom de aflezing van de toerenteller op dezelfde manier te regelen, vooral omdat het motortoerental veel sneller verandert dan de rijsnelheid. Supermoderne elektronische toerentellers doen het nof mooier: ze onthalen de bestuurder op een soort grafiek met een, al naar gelang de variaties in toerental, stijgende of dalende lijn. Zo'n grafiek is dan onderverdeeld in kleine stukjes, die een gele of rode kleur aannemen als het toerental in de gevarenzone komt. Niettemin is de best afleesbare toerenteller is nog steeds een ronde klok met een doodgewone wijzernaald. Wel maakt de huidige elektronica het mogelijk om de bestuurder via het dashboard tegen 'overtoeren' te waarschuwen. Iets dergelijks kan dan natuurlijk ook bij een te hoge motortemperatuur, een te lage oliedruk, een te lage accuspanning of een te geringe brandstofvoorraad.
Als zoveel technische gegevens digitaal beschikbaar zijn, is het niet zo moeilijk meer om een boordcomputer te installeren die behalve het aantal afgelegde kilometers en de reistijd ook nog de hoeveelheid op die rit verbruikte brandstof, het verbruik van het moment alsmede het totale brandstofverbruik kan uitrekenen.
Maak echter niet de fout te verwachten, dat de door de boordcomputer berekende verbruikscijfers overeenkomen met het officiële, door de fabrikant geclaimde brandstofverbruik. Tenslotte worden fabrieksgegevens onder de meest ideale omstandigheden vastgesteld en die lijken in de verste verte niet op de omstandigheden waaronder u uw kilometertjes afwerkt!

Boordcomputer

Als zoveel technische gegevens digitaal beschikbaar zijn, is het niet zo moeilijk meer om een boordcomputer te installeren die behalve het aantal afgelegde kilometers en de reistijd ook nog de hoeveelheid op die rit verbruikte brandstof, het verbruik van het moment alsmede het totale brandstofverbruik kan uitrekenen.
Maak echter niet de fout te verwachten, dat de door de boordcomputer berekende verbruikscijfers overeenkomen met het officiële, door de fabrikant geclaimde brandstofverbruik. Tenslotte worden fabrieksgegevens onder de meest ideale omstandigheden vastgesteld en die lijken in de verste verte niet op de omstandigheden waaronder u uw kilometertjes afwerkt!

 

---

Reageren

Gebruikersnaam :
Wachtwoord :

Of klik hier om je te registreren